r/thenetherlands • u/paneuropeanism_ • 3d ago
News We bombarderen onszelf uit het fossiele tijdperk
https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinie-we-bombarderen-onszelf-uit-het-fossiele-tijdperk~b5687b6d/92
u/No-Tomatillo3698 3d ago
Ze bombarderen ook China tot economische wereldleider met hun marktleiderschap in EV en zonnepanelen.
126
u/ph4ge_ 3d ago
Dat doen we echt zelf. 20 jaar geleden was Nederland koploper met de productie van zonnepanelen, samen met Duitsland. Helaas werden kolen goedkoper en moesten er kolencentrales gebouwd worden terwijl we die industrie failliet lieten gaan en naar China lieten vertrekken. HolecSol, Shell Solar en Scheuten zijn Nederlandse bedrijven de aan de basis stonden van de moderne zonnepanelen en die met een klein beetje steun hadden gezorgd dat wij marktleider waren ipv China.
Maarja, zonnepanelen waren een linkse hobby dus gingen er tientallen miljarden naar kolen.
29
u/longstrokesharpturn 2d ago
Europa gaat nog ten onder door kortetermijndenken
16
u/_JustCallMeBen_ 2d ago edited 2d ago
En de blinde haar voor alles waar, terecht of onterecht, de sticker "links" op geplakt wordt.
Kijk maar naar de hele farce met steun zoeken voor de begroting: links heeft het over concrete dingen. Rechts hun verhaal is minder aantrekkelijk: het uitkleden van de sociale zekerheid heeft simpelweg geen steun. Dus wat doen partijen als de VVD en Ja21? Die hebben het nooit over de inhoud, ze maken niets concreet, ze hebben het nooit over 'we willen bezuinigen op uw sociale rechten', het enige wat ze telkens blijven benadrukken is "over links", want dat is slecht.
Niets concreet, geen inhoudelijke onderbouwing: je noemt iets links en daarom is het voldoende voor hun geradicaliseerde achterban om het te haten.
16
u/AwesomeFrisbee 3d ago
Wellicht, maar hadden we het ook op prijs kunnen aanvechten? Want de goedkope chinese grondstoffen zijn de reden waarom alle industrie daarheen verhuisd, niet omdat ze zoveel beter zijn...
0
u/hileas 3d ago
Het heeft veel meer met de kostprijs en goedekope productie in China te maken dan een links /rechts verhaal
24
u/Timmsh88 3d ago
Er is wel degelijk ook sprake van kortzichtigheid en korte termijn visie. Net zoals de twee zoutbatterij ontwikkelaars in Nederland die failliet zijn gegaan. Zodat China het weer kan overnemen en het onszelf kan verkopen.. Je zou willen dat er niet zoveel gezwabberd wordt, kijk bijvoorbeeld naar warmtepompen. Dat is wel een "links / "rechts" verhaal waarbij het vorige kabinet alles weer heeft teruggedraaid. Zou jij daar als investeerder weer op in durven springen? Misschien dat we weer een keer zwabberen.
Enfin, kortzichtigheid dus.
1
u/hank187 2d ago
Haha ja, alleen maar omdat mensen het niet kennen. Maar ondertussen wel een airco hangen om te verwarmen dat het gas zo duur is (en gewoon een warmtepomp is š¤£).
'een warmtepomp doet het niet meer bij -5'.
Hoe krijg ik het dan 23 graden in een Zwitserse berghut met nachttemoersturen richting de -20.met een warmtepomp.
1
u/demultiplexer 2d ago
Hm, meh, nee, ik ben het echt op veel manieren niet met je eens, met name omdat ik de directe uitval van Econcern heb meegemaakt, heb gewerkt binnen een van de bedrijven die hieruit kwamen en directe concurrent ben/was van een Koolen Industries-bedrijf. Dit wereldje is vrij klein.
Shell solar was misschien nominaal Nederlands, maar was overduidelijk vanaf het begin en tot het einde een greenwashing-periode. Het einde van Shell Solar viel exact samen met het eindigen van zero emission-standaarden, iets waarvoor Shell actief heeft gelobby't (niet perse in Nederland, dit heeft altijd veel meer te maken gehad met Duits beleid). Ook belangrijk hierin is dat Shell Solar nooit de schaal heeft behaald om winstgevend te worden, ze verloren op elk (duur) paneel, ondanks bijna 5 jaar aan operaties.
Ik zie niet zo goed hoe het beleid in Nederland doorslaggevend of zelfs sturend kan zijn geweest, als we juist altijd extreem gunstig zijn geweest (en nog steeds zijn). We hebben al 2 decennia de perfecte PV-markt, en dit verandert pas komende januari. Je hebt 0 permissie nodig om panelen te leggen, er is moordende concurrentie in dienstverlening, we zijn de importeur van Europa voor panelen en inverters en hebben dus zowel goede supply als lage prijzen, we hebben de salderingsregeling en we hebben hoge (piek)prijzen om mee terug te leveren. Oh, en we hebben zon beetje het hoogste aandeel huiseigenaren. En dit alles is stabiel gebleven voor decennia. We hebben nooit een prijsklif gehad vanwege subsidieregelingen, we hebben nooit aparte meterregels en installatieregels gehad zoals Frankrijk en Duitsland, etc. etc.
Terug naar je opmerking over zoutbatterijontwikkelaars: tja, ik heb met eentje samengewerkt en om dit nou een professioneel bedrijf te noemen :P Het was een ideologische instelling, zonder enige wens om te schalen of te begrijpen in welke markt er werd gestapt. Er is ontwikkeld op kosten van een multimiljonair en vervolgens was er een prototype dat ineffectief werd vermarkt en niet klaar was om de markt op te gaan. Geen wonder dat de stekker eruit was getrokken.
1
u/Timmsh88 1d ago
Waar het mij om gaat is dat je aan een paar knoppen kan draaien als overheid. Dit kan je ook vergelijken als je naar andere landen kijkt. Je hebt de stok en de wortel als overheid (beleid om zaken af te dwingen en subsidie om te stimuleren). Je hebt langere termijn stabiliteit nodig zodat de markt ook de tijd krijgen om te stabiliseren en geld te verdienen. En je hebt een dynamische veelzijdige hoogopgeleide markt nodig zodat er genoeg aanbod is aan nieuwe ideeƫn zodat je via concurrentie de markt kan laten ontstaan.
Als je zwabbert aan beleid dan verander je de stok of de wortel en krijgt de markt geen tijd om te stabiliseren en kan er geen geld worden verdiend.. Je krijgt dus op verschillende manieren een ontregelend effect. Een voorbeeld is het innovatiefonds wat de nek om is gedraaid. Maar een ander goed voorbeeld is ook het warmtepompen debacle..
Zonnepanelen (jouw voorbeeld) is een voorbeeld hoe het wel moet qua beleid.. zelfs de mensen die nu klagen over het stoppen van salderen waren tientallen jaren geleden al gewaarschuwd.
0
u/CompetitiveTailor188 2d ago
Mwa, met onze hoge loonkosten en energieprijzen was dat eigenlijk sowieso een gelopen race. We moeten ons focussen op productie en diensten met een hoge toegevoegde waarde. Als het van innovatie naar massaproductie gaat kunnen we hier vaak niet rendabel concurreren.
2
u/_teslaTrooper 1d ago
Italiƫ heeft een fabriek die 3GW aan panelen per jaar produceert, kan best in Europa als je de boel automatiseert.
-6
u/Azonata 2d ago
Dat is achteraf gemakkelijk te zeggen, maar met die logica kan de overheid zo'n beetje iedere industrie wel gaan subsidiƫren, "want dan worden we over een paar jaar misschien wel marktleider in". Tegelijkertijd heb je ook het risico dat je daarmee verouderde techniek aan het infuus houdt en innovatie buiten de markt drukt.
9
7
u/Kaya_kana 2d ago
We weten al een kleine 150 jaar dat klimaatverandering door de mens een probleem is, dus dat we daar 20 jaar geleden niet bij stil hebben gestaan is echt onze eigen schuld.
3
u/ph4ge_ 2d ago
Het PBL was al vrij duidelijk. https://www.pbl.nl/uploads/default/downloads/pbl-2016-zon-pv-technologie_2534.pdf
Veel mensen zagen dit aankomen. Alleen dat was in een tijd dat groen en links per definitie verdacht waren. Het is bijv. bekend dat er zware discussies waren tussen Henk Kamp (economische zaken VVD) en coalitiegenoten van de PvdA en dat die laatste uiteindelijk aan het kortste eind trokken.
5
u/Mellowturtlle 2d ago
EV en zonnepanelen is wel echt maar een deel van de industriƫle grootmacht die china heeft. Zelfs als je die hele keten er uit zou halen groeit China nog steeds een stuk sterker dan vrijwel alle landen in het westen. Dat heeft meer te maken met goedkope arbeid, goedkope energie en een bijna monopoliepositie op zeldzame metalen, die ook nodig zijn voor andere technologie dan alleen "groene" ontwikkelingen.
67
u/paneuropeanism_ 3d ago
Mijn vader was kapitein op een (mammoet)tanker. Wij woonden in Friesland. Toch klonken Singapore en Sydney bij ons thuis vertrouwder in de oren dan bijvoorbeeld Assen en Hoogeveen. Van de Straat van Hormuz had ik eerder gehoord dan van het Prinses Margrietkanaal.
Zelf studeerde ik begin jaren tachtig van de vorige eeuw af op de grootschalige toepassing van kleinschalige windenergie. Het aardige is dat ik voor de financiering van mijn studie een beurs kreeg van een oliemaatschappij. Achteraf bezien zaten een aantal belangrijke elementen van de energietransitie al in onze familie.
Ik moet daar vaak aan denken bij de beelden van aanvallen op olie-installaties en de onrust die onmiddellijk ontstaat over de aanvoer, de olieprijs en de onzekerheid die dat met zich meebrengt. En dan rijst ook de vraag: zijn we bezig onszelf uit het fossiele tijdperk te bombarderen?
Onze relatie met olie is vooral een geografisch verhaal. We halen haar uit de grond op een beperkt aantal plaatsen, vervoeren haar over duizenden kilometers, vaak door kwetsbare zeestraten, raffineren haar en brengen de benzine vervolgens naar een pomp bij ons om de hoek. Gaat ergens op die lange weg iets mis, dan merken wij dat direct in onze portemonnee en is iedereen in rep en roer.
Bombardementen en aanslagen kunnen olie-installaties vernietigen en de aanvoer verstoren, maar de economische gevolgen kunnen tegelijk het einde van het fossiele tijdperk versnellen. Hoe duurder en onzekerder olie en gas worden, hoe aantrekkelijker alternatieven worden. Niet omdat oorlog de energietransitie veroorzaakt, maar omdat hij de prijs van onze afhankelijkheid zichtbaar maakt. De recente aanvallen op Saoedische energie-infrastructuur lieten dat mechanisme opnieuw zien: de olieprijs liep op uit vrees voor verstoringen van de aanvoer.
Dat was in 1973 en 1979 niet anders. De olieproducerende landen draaiden de kraan dicht, de prijzen stegen en Nederland kreeg autoloze zondagen. Een nieuw woord werd gemunt: stagflatie, een stagnerende economie met stijgende prijzen. Ons antwoord was neoliberaal beleid, met ruimte voor de markt, deregulering en privatisering.
Ruim vijftig jaar later is er wel iets wezenlijks veranderd. Toen hadden we voor veel toepassingen nauwelijks een alternatief voor olie en gas. Nu hebben we dat steeds vaker wel en kunnen we derhalve ook ander beleid voeren.
Dat is de strekking van The Age of Power, een rapport van de energiedenktank Ember dat onlangs is verschenen. Het rapport beschrijft de energietransitie niet in de eerste plaats als klimaatbeleid, maar als een bredere technologische en economische ontwikkeling.
De redenering is relatief eenvoudig. De afgelopen halve eeuw hebben we informatie elektrisch gemaakt. De brief werd e-mail, muziek en fotografie werden digitaal en de telefoon werd een kleine computer. Nu voltrekt zich een vergelijkbare omslag in ons energiegebruik. De benzineauto wordt elektrisch, de warmtepomp vervangt de cv-ketel en zonnepanelen en batterijen maken en bewaren stroom.
Achter die toepassingen zitten grotendeels dezelfde technologieƫn: chips, sensoren, batterijen en elektromotoren. En juist de kosten daarvan zijn sterk gedaald. Volgens Ember is wereldwijd nog maar 21 procent van het finale energiegebruik geƫlektrificeerd. Technisch zou ongeveer 90 procent kunnen. Voor ongeveer driekwart is elektrificatie economisch nu al mogelijk.
Elektriciteit heeft bovendien een belangrijk voordeel. Olie en gas moet je vinden waar de natuur ze heeft achtergelaten. Elektriciteit kun je op veel plaatsen maken: op zee, op het land, op een dak of thuis. Ember noemt dat de verschuiving van geology to technology: van geologie naar technologie.
Dat betekent niet dat we onafhankelijk worden. Voor zonnepanelen, batterijen en chips zijn grondstoffen, fabrieken en kennis nodig. Ook die zijn ongelijk verdeeld. Maar niet alleen wat je hebt telt, steeds meer gaat het erom wat je kunt ontwikkelen, maken en organiseren.
En dan gaat het ook over macht. Wie olie heeft, bezit iets wat een ander niet zomaar kan maken. Technologie kun je verbeteren, opschalen en goedkoper produceren. China begrijpt dat als geen ander. Het land heeft sinds 2010 zijn elektriciteitsproductie verdubbeld, elektrische autoās maken er inmiddels meer dan 60 procent van de nieuwverkopen uit en China beschikt over de grootste vloot industriĆ«le robots ter wereld.
De strijd om energie verdwijnt dus niet. Hij verandert van karakter.
Veel van de technologie voor die nieuwe wereld is er al. Maar de oude verdwijnt niet vanzelf. Achter de fossiele economie gaan enorme investeringen, bedrijven, banen, belangen en een grote lobby schuil. Naarmate het alternatief serieuzer wordt, zal ook het verzet groeien.
In dit verband is het interessant om even terug te komen op het gedachtengoed van Karl Marx. Hij schreef dat de bourgeoisie haar eigen doodgravers voortbracht. Misschien zijn de doodgravers van het fossiele tijdperk wel Donald Trump, Vladimir Poetin en Mohammed bin Salman. Alle drie verdedigen ze, ieder op hun eigen manier, met veel overtuiging de macht van olie en gas.
Marx zou er misschien zelfs, met een beetje fantasie, de Verelendung in herkennen. Het oude systeem maakt de problemen zo groot dat het alternatief steeds aantrekkelijker wordt. Hoe duurder en onzekerder de aanvoer van gas en olie wordt, des te aantrekkelijker het wordt hieraan te ontsnappen.
Hoe nadrukkelijker bovengenoemde wereldleiders die fossiele macht verdedigen, hoe zichtbaarder ook de kwetsbaarheid ervan wordt. Wie een graf graaft voor een ander, valt er volgens het spreekwoord zelf in. Laten we hopen dat het ook een beetje voor fossiele brandstoffen geldt.
Joseph Schumpeter noemde het hierboven beschreven verschijnsel ācreatieve destructieā. Nieuwe technologie komt niet beleefd naast de oude te staan, maar tast haar economische basis aan. āOudeā bedrijven en verdienmodellen verdwijnen, nieuwe komen ervoor in de plaats. Zoals Monty Python al betoogde: āAlways look on the bright side of lifeā.
Misschien moeten we ons beleid daar ook meer op richten: internationaal minder afhankelijk worden van fossiele energie zonder voor nieuwe technologie volledig afhankelijk te worden van China, nationaal investeren in netten, opslag en goedkope elektriciteit, en regionaal zorgen dat nieuwe technologie hier kan landen. En vanzelfsprekend zullen we de vraag naar energie terug moeten dringen. De hogere energieprijzen dragen aan een dergelijke beweging bij. We moeten niet alleen naar het aanbod kijken, maar ook als consument de hand in eigen boezem steken.
Mijn vader en ik stonden vaak lijnrecht tegenover elkaar. Hij op zijn mammoettanker, ik met mijn windmolens. Achteraf had ik misschien beter moeten begrijpen wat hij mij met zijn werk al liet zien: een mammoettanker verlegt zijn koers niet zomaar.
Met het fossiele tijdperk is het niet anders. De koersverandering is begonnen, maar de tanker heeft nog een enorme massa en vaart.
Bombardementen kunnen de noodzaak om van koers te veranderen alleen maar groter maken. Maar uiteindelijk moet iemand aan het roer draaien en is leiderschap een noodzakelijke voorwaarde.
Dat had mijn vader me eigenlijk allang duidelijk gemaakt.
3
6
2
u/out_focus 3d ago
Alleen heeft het tijdperk van elektriciteit wel een grote overeenkomst met het olie tijdperk: geografische afhankelijkheid. Om al doe elektrische toepassingen, vooral de chips, te maken, zijn veel edelmetalen nodig die op slechts op weinig plekken gewonnen worden. Uiteraard zijn die in tegenstelling tot olie te recyclen, maar ook dat vreet energie. Onmogelijk is het zeker niet, maar makkelijk zal het eveneens niet worden.
22
u/Offshape 3d ago
Twee belangrijke verschillen:
- Een eenmaal geinstalleerd elektrische opwekker heeft niet gedurende zijn levensduur constant nieuwe aanvoer van brandstof nodig.
- Voor veel (alle?) edelmetalen kan een alternatief gebruikt worden.
5
u/Aardappelttje 2d ago
Met edelmetalen bedoel je vooral zeldzame aardmetalen. En die zijn ondanks wat de naam doet vermoeden over grote delen van de wereld te vinden.
3
u/HunnebedBewoner 2d ago
Ze winnen veroorzaakt alleen grote ecologische problemen, die we in Europa liever niet hebben. En waardoor we dus ook afhankelijkheden houden
1
u/Aardappelttje 2d ago
Het winnen veroorzaakt nog gotere ecologische problemen in landen waar de regelinggeving op dat gebied slechter is. De meest grote problemen kunnen worden voorkomen door maatregelen die het verspreiden van ongewenste stoffen uit de mijnen tegen te gaan. Maar dat kost geld en de wil om effecieve regelgeving in te voeren en af te dwingen.
16
u/CautiousUse8597 3d ago
Maar uiteindelijk moet iemand aan het roer draaien en is leiderschap een noodzakelijke voorwaarde.
Okay, we're fucked.
6
u/RCFProd 3d ago
Voorlopig is toch de voornamelijkste conclusie dat we moeten accepteren het te doen met veel minder energie, dan dat we alle huidige benodigdheid in olie kunnen vervangen met groene energie. De huidige situatie forceert een transitie naar groene energie zeker, maar ik zie nog lang niet concreet in hoe je mega hoeveelheden aan vracht en zware voertuigen (voor o.a. agricultuur) de geforceerde transitie naar groen gaat geven. We hebben daar nog lang niet een werkende oplossing voor.
7
u/labobal 2d ago
Voorlopig is toch de voornamelijkste conclusie dat we moeten accepteren het te doen met veel minder energie, dan dat we alle huidige benodigdheid in olie kunnen vervangen met groene energie.
Als de geschiedenis ons een ding leert is het dat we nooit minder energie gaan gebruiken. Maak je bepaalde producten efficienter, dan worden ze dus goedkoper en stijgt de vraag ernaar. Onder aan de streep stijgt de energievraag dan.
1
u/Aardappelttje 2d ago
Het energiegebruik per inwoner is aan het dalen, onder andere door het zuiniger worden van auto's en woningen:
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2023/41/energieverbruik-per-inwoner-terug-op-niveau-van-1970
0
u/flying_butt_fucker 2d ago
De transportsector, maar ook de agri-industrie, weet al jaren dat er veranderd moet worden. Ze vertragen het ook al jaren.
Nu is vertragen niet langer gunstig, dus zullen we heel snel een enorme stap voorwaarts zien.
1
u/_teslaTrooper 1d ago
Vrachtverkeer zal vrij snel gaan hoor, voor zover ik weet zijn elektrische vrachtwagens momenteel al voordeliger over hun levensduur dan diesel. In China gaat dat al heel hard, Europa zit daar een of twee jaar achter.
3
u/Snoo_66686 3d ago
Het kan er ook voor zorgen dat uit economische onzekerheid het draagvlak om in allerlij verduurzamingsprojecten te investeren daalt, met als gevolg dat fossiele brandstoffen gewoon een groter deel van ieders inkomen gaat opslokken
16
u/Oabuitre 3d ago
Misschien wel een vergelijkbaar groot deel als dat we gewoon wel verduurzamen? Maar dan met een veel warmere en viezere aarde.
Het frame dat verduurzaming duur links hobbyisme is, is naĆÆef en kortzichtig. Ik heb het nog niet eens over de kansen om een wereldspeler te worden in groene technologie die Europa ook al laat liggen, alleen vanwege de boze/bange kiezer.
4
u/robicide 3d ago
Waarom zouden stijgende olie- en gasprijzen ervoor zorgen dat er minder naar goedkopere alternatieven gekeken wordt? Immers, hoe duurder de olie en gas, hoe eerder je je investering terugverdiend hebt.
De consument zal misschien minder zonnepanelen aanschaffen omdat het er gewoon even niet af kan, maar daar hebben investeringsmaatschappijen niet zoveel last van.
1
u/Aminti 2d ago
Op de korte termijn is bijvoorbeeld benzine vs elektrisch rijden, gok ik, inderdaad inkomensongelijkheid-vergrotend omdat mensen die kunnen wisselen dat doen en mensen die dat niet kunnen met een economisch betrekkelijk inelastisch product verder moeten. De markt voor tweedehands elektrische auto's is nog betrekkelijk klein enzovoort en we hebben ook problemen met het elektriciteitsnet plus laadpalen die niet overal even aanwezig zijn. Ik wil ook nog wel op dat de rekensom voor betere isolatie in woningen ook lastiger dan gewenst is omdat de vraag nu eenmaal aanhoudend hoog is en die sector krap zit qua werknemers (meen ik).
Maar qua grootschalige projecten - zonneparken, windmolenparken - slaat de boel alleen maar meer de andere kant uit. (En daarmee worden batterijen ook steeds aantrekkelijker, naast hun ontwikkeling.) Zelfs iemand die geen cent uitgeeft aan verduurzaming zal netto waarschijnlijk minder fossiele energie verbruiken jaar op jaar bij onveranderd gedrag.
Ideaal? Niet echt, die onzekerheid bestaat zeker en is bijzonder naar. Het gaat pijn doen om hier doorheen te komen, zeker met nog twee jaar gedoe rond Hormuz in het verschiet plus tijd voor herstel... (We zijn niet opeens van olie af enzovoort.) Maar nu is juist de tijd om op macroniveau hier gebruik van te maken.
1
ā¢
u/sticky-pro 3d ago
Welkom op r/theNetherlands, de grootste, tweetalige Reddit community voor het delen van alles gerelateerd aan Nederland.
Deze tekst is Nederlands. Als je dit in het Engels leest, staat Reddits auto-translate functie aan. Je kunt Nederlands toevoegen en/of de functie uitzetten.
Vlaggetje (flair) instellen | Aankomende events | Onze regels