Σοβαρά προβλήματα, ζημιές και πλημμυρικά φαινόμενα έχουν προκαλέσει οι ισχυρές βροχοπτώσεις και θυελλώδεις άνεμοι που εκδηλώθηκαν σε πολλές περιοχές της χώρας, ενώ τραγικός είναι ο απολογισμός στη Ρόδο, όπου ένας 62χρονος άνδρας έχασε τη ζωή του στην παραλία Στεγνών Αρχαγγέλου Ρόδου, όταν το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαινε παρασύρθηκε στη θάλασσα, κατά τη διάρκεια της σφοδρής κακοκαιρίας.

Τις βραδινές ώρες βροχές και καταιγίδες έπληξαν τα ανατολικά και τα νότια, με τα φαινόμενα να είναι κατά τόπους ισχυρά στην Εύβοια, τις Σποράδες, τη Μαγνησία, την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα.

Τα περισσότερα προβλήματα και οι ζημιές εντοπίζονται στη Ρόδο. Στον μετεωρολογικό σταθμό της Ρόδου, από τις 06:30 έως τις 12:50, καταγράφηκαν 202 χιλιοστά βροχής. Ωστόσο προβλήματα καταγράφονται και στην Εύβοια, όπου υπερχείλισε ποταμός στην ευρύτερη περιοχή του Δήμου Διρφύων – Μεσσαπίων, στη Σκιάθο και στην Αττική. Tο μεγαλύτερο συνολικό ύψος βροχής, για το διήμερο καταγράφηκε στη Στενή Ευβοίας και έφτασε τα 295 χιλιοστά.

Σκηνές στην πλατεία Συντάγματος έστησαν φοιτητές, μετατρέποντας για λίγες ώρες τον χώρο μπροστά από τη Βουλή σε συμβολικό «φοιτητικό σπίτι». Με την κινητοποίησή τους θέλησαν να αναδείξουν το δυσβάσταχτο κόστος που συνοδεύει πλέον τη φοίτηση στην Αθήνα, καταγγέλλοντας παράλληλα την ανεπαρκή κρατική στήριξη προς τη δημόσια εκπαίδευση.

Το μήνυμα που επιχείρησαν να στείλουν ήταν σαφές: όταν οι τιμές των ενοικίων, των τροφίμων και της ενέργειας αυξάνονται, ενώ οι παροχές προς τους φοιτητές παραμένουν περιορισμένες, η στέγη για πολλούς νέους μετατρέπεται από βασική ανάγκη σε δυσπρόσιτη πολυτέλεια. Όπως υποστηρίζουν, χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις στο στεγαστικό και ενίσχυση της φοιτητικής μέριμνας, η σκηνή που έστησαν συμβολικά στο Σύνταγμα μπορεί να εξελιχθεί σε πραγματικότητα για αρκετούς από αυτούς.

Η πρόεδρος του Φοιτητικού Συλλόγου Διοικητικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών περιέγραψε τις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι φοιτητές, επισημαίνοντας ότι τα ενοίκια για ένα μικρό στούντιο ή μια γκαρσονιέρα κυμαίνονται πλέον μεταξύ 500 και 650 ευρώ. Την ίδια ώρα, όπως ανέφερε, σημαντικό μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού απορροφάται από τη σίτιση, αλλά και από την αγορά των απαραίτητων αναλώσιμων για τις σπουδές.

Στο ίδιο πλαίσιο, φοιτήτρια που συμμετείχε στη συγκέντρωση ανέφερε ότι ακόμη και ένα διαμέρισμα μόλις 25 τετραγωνικών μέτρων μπορεί να κοστίζει περίπου 400 ευρώ τον μήνα. Στο ποσό αυτό προστίθενται οι αυξημένες δαπάνες για ηλεκτρικό ρεύμα και τρόφιμα, με αποτέλεσμα, όπως χαρακτηριστικά είπε, «κάποιους μήνες μετράμε τα ψιλά μας. Όλοι οι φοιτητές».

Οι φοιτητικοί σύλλογοι υποστηρίζουν ότι η οικονομική πίεση έχει αρχίσει να επηρεάζει ακόμη και την ίδια τη δυνατότητα των νέων να σπουδάσουν. Όπως καταγγέλλουν, υπάρχουν περιπτώσεις φοιτητών που εγκαταλείπουν τις σπουδές τους, αλλά και νέων που, παρά την επιτυχία τους στις πανελλαδικές εξετάσεις, δεν καταφέρνουν τελικά να εγγραφούν ή να εγκατασταθούν στην πόλη όπου βρίσκεται το πανεπιστήμιό τους.

Μια ματιά στα υλικά αλλά και ψυχοκοινωνικά αποτελέσματα της περιθωριοποίησης και του ρατσισμού: την καθημερινή επισφάλεια που ζουν διπλανοί μας άνθρωποι και το μίσος που προσβάλλει τα πιο πάνω κοινωνικά στρώματα.

Προφανώς, η υποτίμηση και η εξαθλίωση κάποιων δεν οδηγεί ποτέ στην ευημερία των υπόλοιπων. Η μόνη ελπίδα όλων μας είναι η αλληλεγγύη και ο κοινός αγώνας για να πάψει η υποτίμηση όλων μας, χωρίς ανόητη συμφεροντολογία και διακρίσεις.

Υπάρχει ένας χρηματιστηριακός δείκτης που υποτίθεται ότι βαθμολογεί τις εταιρείες ανάλογα με την προσφορά τους στο περιβάλλον. Τότε πώς γίνεται στην κορυφή του να βρίσκονται ένα διυλιστήριο πετρελαίου, μια τσιμεντοβιομηχανία και ο μεγαλύτερος ρυπαντής διοξειδίου του άνθρακα στην Ελλάδα; Το Reporters United αποκαλύπτει ένα χρηματιστηριακό τρικ. Μέσω αυτού, εταιρείες όπως η ΔΕΗ, η Motor Oil και η HELLENiQ ENERGY (πρώην ΕΛΠΕ) χτίζουν και διαφημίζουν ένα πλασματικό πράσινο προφίλ.

Στην περίπτωση του Χρηματιστηρίου Αθηνών ο επίσημος δείκτης για το περιβάλλον, την κοινωνία και την εταιρική διακυβέρνηση είναι ο ATHEX ESG. Η ειρωνεία είναι ότι στην κορυφή αυτού του δείκτη βρίσκονται ένα διυλιστήριο πετρελαίου, μια τσιμεντοβιομηχανία και η ΔΕΗ, με διαφορά ο μεγαλύτερος ρυπαντής διοξειδίου του άνθρακα στην Ελλάδα. Συμπεριλαμβάνονται επίσης καταδικασμένες για καρτέλ συστημικές τράπεζες (Τράπεζα Πειραιώς, Alpha Bank, Eurobank, Εθνική Τράπεζα), αλλά και ο ΟΠΑΠ/Allwyn, το ιδιωτικό μονοπώλιο τζόγου της Ελλάδας.

Ο δείκτης είναι σχεδιασμένος για να βαθμολογεί όχι το πόσο πράσινη είναι μια εταιρεία, αλλά μόνο και μόνο το πόσο πλήρη είναι τα στοιχεία που δημοσιεύει. Το ίδιο το Χρηματιστήριο το παραδέχεται με μια φράση που δύσκολα επιδέχεται παρερμηνεία: η βαθμολογία «εξετάζει το ποσοστό διαφάνειας […] και όχι την επίδοσή τους επί των δεικτών αυτών». 

Γύρω από αυτόν τον δείκτη έχει χτιστεί μια ολόκληρη βιομηχανία για τη δημιουργία πράσινης εικόνας. Διυλιστήρια όπως η HELLENiQ ENERGY (πρώην ΕΛΠΕ) τον διαφημίζουν ως «θετικό αποτύπωμα για το περιβάλλον». H ΔΕΗ τον παρουσιάζει ως απόδειξη «των υψηλότερων επιδόσεων» σε θέματα ESG. Κι ένα ρεύμα δημόσιου χρήματος διοχετεύεται προς ιδιωτικές συμβουλευτικές: Σύμφωνα με τα μητρώα δημοσίων συμβάσεων (Διαύγεια και ΚΗΜΔΗΣ), τουλάχιστον 850.000 ευρώ ξοδεύτηκαν την πενταετία 2021-2026 από δημόσιους οργανισμούς για την παραγωγή εκθέσεων που τροφοδοτούν το ATHEX ESG Data Portal, την πλατφόρμα δεδομένων απ’ όπου προκύπτει η βαθμολογία του δείκτη, χωρίς να μειώνουν ούτε έναν τόνο CO2.

Ο Δείκτης ATHEX ESG ξεκίνησε να υπολογίζεται στις 2 Αυγούστου 2021, και σήμερα περιλαμβάνει 60 εισηγμένες εταιρείες. Σύμφωνα με τον κανονισμό του, το μοναδικό κριτήριο για την ένταξη και τη στάθμιση μιας εταιρείας είναι το ESG Transparency Score (Βαθμολογία Διαφάνειας ESG), ένα ποσοστό που μετρά την πληρότητα της δημοσιοποίησης στοιχείων όπως οι εκπομπές ρύπων ή το ποσοστό γυναικών σε διευθυντικές θέσεις. 

Καμία εταιρεία δεν υπάρχει περίπτωση να κοπεί για το τι κάνει, μόνο για το πόσα (δεν) δημοσιεύει.

Η ESG Transparency Methodology (Μεθοδολογία Διαφάνειας ESG), το επίσημο κείμενο της αξιολόγησης, το διατυπώνει ρητά: η μεθοδολογία «εξετάζει το ποσοστό (%) διαφάνειας που παρουσιάζουν οι εταιρείες ως προς τους δείκτες του Οδηγού Δημοσιοποίησης Πληροφοριών ESG του Χρηματιστηρίου Αθηνών, και όχι την επίδοσή τους επί των δεικτών αυτών διαχρονικά ή/και σε σύγκριση με άλλες εταιρείες». Με άλλα λόγια, μια εταιρεία μπορεί να αυξάνει τις εκπομπές της και ταυτόχρονα να βελτιώνει τη βαθμολογία της στον δείκτη, αρκεί να τις καταγράφει πληρέστερα.

Η επιφύλαξη αυτή, ωστόσο, υπάρχει μόνο μέσα στο τεχνικό έγγραφο. Στην επίσημη σελίδα της Euronext Athens, που λειτουργεί πλέον το Χρηματιστήριο Αθηνών, ο δείκτης περιγράφεται χωρίς κανέναν αντίστοιχο αστερίσκο. Η σελίδα διαφημίζει απλώς πως «μέσω αυτού του δείκτη, η Euronext Athens αναγνωρίζει και προωθεί τη δέσμευση των εταιρειών στις αρχές του ESG».

Ευρωπαϊκά κονδύλια ύψους δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, που προορίζονταν για να ενισχυθεί η ελληνική αλιεία, διοχετεύθηκαν σε κάθε είδους εμπορικές δραστηριότητες, που μόνο με τα ψάρια και τους ψαράδες δεν έχουν σχέση: πολυτελή τουριστικά καταλύματα με πισίνες, εταιρεία ενοικίασης ταχύπλοων, κέντρο ξένων γλωσσών, φυσικοθεραπευτήριο, κτηνιατρείο, κρεοπωλείο. Υπάρχουν επίσης κέντρο τεχνικού ελέγχου οχημάτων, ζαχαροπλαστείο, σούπερ μάρκετ, κομμωτήριο, πλυντήριο αυτοκινήτων, ακόμα και λούνα παρκ.

Όλα τα παραπάνω περιλαμβάνονται στη λίστα των επιδοτήσεων που δόθηκαν μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Αλιείας και Θάλασσας (ΕΠΑΛΘ) 2014-2020, με μεταγενέστερες τροποποιητικές αποφάσεις (2021-2026).

Πρόκειται για ένα μικρό μέρος των περιπτώσεων που αναφέρει με διευθύνσεις, ονόματα και κωδικούς το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», σε μηνυτήρια αναφορά στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO).

Τα παραδείγματα χρηματοδοτήσεων σε άσχετες δραστηριότητες αλίευσε ένα-ένα, από τις αναρτημένες δημοσιεύσεις του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και των τοπικών αναπτυξιακών εταιρειών, η νομική ομάδα του Ινστιτούτου, που ειδικεύεται στο περιβαλλοντικό δίκαιο.

Το σχετικό πρόγραμμα διαχειρίζεται το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, με χρηματοδότηση  από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ) και εθνικούς πόρους.

Με βάση τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί και τις επίσημες πηγές που έχει στη διάθεσή του το in, προκύπτουν σοβαρές ενδείξεις πιθανής κατάχρησης ευρωπαϊκών κονδυλίων και εκτροπής πόρων από τον προβλεπόμενο σκοπό τους.

Το ύψος των επιδοτήσεων για έργα άσχετα με την αλιεία που έχει εντοπίσει ανέρχεται σε 52 εκατομμύρια ευρώ. Όπως υπογραμμίζει η αναφορά, πρόκειται για το ελάχιστο ποσό προς διερεύνηση. «Η πραγματική έκταση της ενδεχόμενης εκτροπής μπορεί να είναι μεγαλύτερη, καθώς η έλλειψη διαφάνειας και δημόσια προσβάσιμων δεδομένων περιόρισε ουσιαστικά την έρευνα», σημειώνουν.

«Η κλίμακα και η επανάληψη αυτών των χρηματοδοτήσεων εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για το αν η ‘διαφοροποίηση’ και η ‘ανάπτυξη των παράκτιων περιοχών’ χρησιμοποιήθηκαν ως πρόσχημα για την παράκαμψη των κριτηρίων επιλεξιμότητας», αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Ζητείται από την EPPO να διερευνήσει, μεταξύ άλλων, αν τηρήθηκαν οι κανόνες της ΕΕ στην επιλογή, στον έλεγχο και στην υλοποίηση των έργων και αν ψευδείς δηλώσεις, συγκρούσεις συμφερόντων, κατάχρηση πόρων ή πολιτικές παρεμβάσεις οδήγησαν σε παράνομες εκταμιεύσεις.